e-upadłości.pl
Poradnik

Upadłość konsumencka 2026 – najważniejsze informacje

Stan prawny na 11 listopada 2026

Upadłość konsumencka to sądowa procedura dla osób, które nie prowadzą firmy i nie są w stanie spłacać długów. Majątek sprzedaje syndyk, a na końcu sąd ustala plan spłaty albo umarza długi (stan prawny na 11.11.2026, Prawo upadłościowe – PU).

Najważniejsze w skrócie

  • Dla osób fizycznych, które nie są przedsiębiorcami (tytuł V PU, art. 4911).
  • Wniosek składasz sam, opłata to 30 zł.
  • Majątek wchodzi do masy upadłości i jest sprzedawany przez syndyka.
  • Na końcu: plan spłaty (zwykle maks. 36 mies.), umorzenie bez planu albo warunkowe umorzenie (5 lat).
  • Alimentów i grzywien nie da się umorzyć.

Kto może ogłosić upadłość – warunki

Lista kontrolna

Warunki złożenia wniosku:

  • ☐ Nie spłacam długów, których termin minął (opóźnienie ponad 3 miesiące = domniemanie niewypłacalności).
  • ☐ Mam co najmniej jednego wierzyciela.
  • ☐ Nie prowadzę firmy albo jest już wykreślona z CEIDG.
  • ☐ Nie jestem wspólnikiem odpowiadającym całym majątkiem w spółce osobowej ani wspólnikiem spółki partnerskiej.
  • ☐ Mieszkam w Polsce (lub pracuję za granicą czasowo i wyjaśnię to we wniosku).

Warunki umorzenia długów:

  • ☐ W ostatnich 10 latach nie miałem umorzonych długów w innej upadłości.
  • ☐ Nie doprowadziłem celowo do niewypłacalności.
  • ☐ Podam pełne, prawdziwe dane i będę współpracować z syndykiem.

Pierwsze pięć zaznaczonych = najpewniej możesz złożyć wniosek. Kolejne trzy decydują, czy i kiedy długi zostaną umorzone.

Niewypłacalność

  • Niewypłacalny = nie jesteś w stanie płacić wymagalnych długów (art. 11 ust. 1 PU).
  • Opóźnienie ponad 3 miesiące = domniemanie niewypłacalności. Nie musisz czekać 3 miesięcy (art. 11 ust. 1a PU).
  • Test bilansowy (długi większe niż majątek) nie dotyczy osób fizycznych.
  • Jeden wierzyciel wystarczy (art. 4912 ust. 2 PU).

Kto jest konsumentem?

  • Osoba fizyczna, wobec której nie stosuje się upadłości na zasadach ogólnych (art. 4911 PU).
  • Wykluczeni: przedsiębiorcy, wspólnicy spółek osobowych odpowiadający całym majątkiem, wspólnicy spółki partnerskiej (art. 5 PU).
  • Rolnik prowadzący tylko gospodarstwo rolne może skorzystać (art. 6 pkt 5 PU).
  • JDG: wniosek dopiero po wykreśleniu z CEIDG (poradnik MS). Wierzyciel może złożyć wniosek przez rok od wykreślenia (art. 8–9 PU).
  • Małżonkowie: nie ma wspólnego wniosku. Dwa osobne wnioski tego samego dnia, można prosić o jednego syndyka. Zob. upadłość a małżeństwo.
  • Praca za granicą: liczy się miejsce zwykłego pobytu (art. 19 PU). Czasowy wyjazd wyjaśnij we wniosku.
  • Sprawę prowadzi sąd rejonowy – sąd gospodarczy, jeden sędzia.

Czy wina za długi przeszkadza?

Od 24.03.2020 r. sąd nie bada winy przy wniosku (uchylony art. 4914 PU). Ma ona znaczenie później:

Sytuacja Skutek
Niewypłacalność spowodowana celowo Odmowa planu spłaty i umorzenia, chyba że względy słuszności lub humanitarne (art. 49114a PU)
Umyślność lub rażące niedbalstwo Plan spłaty 36–84 miesięcy zamiast maks. 36 (art. 49115 PU)

Reguła 10 lat

  • Wcześniejsza upadłość nie blokuje wniosku.
  • Umorzenie długów w ostatnich 10 latach = odmowa planu i umorzenia (wyjątek: względy słuszności lub humanitarne, art. 49114a PU).
  • Syndyk sprawdza podatki z 5 lat i udziały w spółkach z 10 lat.

Co może zakończyć sprawę?

  • Nieprawdziwe lub niepełne dane we wniosku (chyba że nieistotne).
  • Brak współpracy: niewydanie majątku lub dokumentów.
  • Brak majątku nie przeszkadza – koszty tymczasowo pokrywa Skarb Państwa (art. 4917 PU).

Jak przebiega upadłość – krok po kroku

  1. Wniosek – przez Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ) lub na formularzu papierowym. Instrukcja: Wniosek o upadłość przez KRZ.
  2. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości – sąd wyznacza syndyka, ogłoszenie trafia do KRZ.
  3. Zgłoszenia wierzytelności – wierzyciele mają 30 dni od publikacji.
  4. Likwidacja majątku – syndyk sprzedaje składniki masy upadłości.
  5. Decyzja sądu – jedna z trzech dróg:
  6. Umorzenie pozostałych długów – po wykonaniu planu lub upływie 5 lat.

Ile to trwa w praktyce: Harmonogram upadłości.

Co się zmienia po ogłoszeniu upadłości

  • Masa upadłości – Twój majątek, także nabyty w trakcie (np. spadek), przechodzi pod zarząd syndyka (art. 61–62, 75 PU).
  • Wyłączenia – część wynagrodzenia wolna od zajęcia i rzeczy niepodlegające egzekucji zostają u Ciebie. Zob. Co zostaje po upadłości.
  • Mieszkanie – własne jest sprzedawane; możesz dostać z ceny środki na najem na 12–24 mies. (art. 342a PU).
  • Komornik – egzekucja z masy zostaje zawieszona z mocy prawa, a potem umorzona (art. 146 PU). Wyjątek: alimenty.
  • Jawność – imię, nazwisko, PESEL i adres są publikowane w KRZ.
  • Współpraca – zatajanie majątku lub nieprawdziwe dane mogą skończyć się umorzeniem postępowania bez oddłużenia. Zob. Najczęstsze błędy.
  • Małżonek – majątek wspólny wchodzi do masy. Zob. Upadłość a małżeństwo.

Czego nie da się umorzyć

Art. 49121 ust. 2 PU:

  • alimenty;
  • renty odszkodowawcze (choroba, kalectwo, śmierć);
  • grzywny, nawiązki i świadczenia pieniężne orzeczone przez sąd;
  • naprawienie szkody i zadośćuczynienie orzeczone przez sąd;
  • długi umyślnie zatajone, gdy wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Poza procedurą są też długi powstałe po ogłoszeniu upadłości. Poręczyciele i współdłużnicy nadal odpowiadają.

FAQ

Czy mogę ogłosić upadłość, jeśli sam narobiłem długów? Tak. Wina nie blokuje wniosku, ale może wydłużyć plan do 84 miesięcy, a celowe działanie – wykluczyć umorzenie.

Czy stracę mieszkanie? Jeśli jest Twoje – zwykle tak, syndyk je sprzedaje. Możesz dostać z ceny środki na najem.

Czy mogę złożyć wniosek, prowadząc firmę? Nie. Najpierw wykreśl działalność z CEIDG.

Czy potrzebuję prawnika? Nie jest obowiązkowy. Możesz skorzystać z bezpłatnej pomocy prawnej.

Artykuł nie jest poradą prawną (stan na 11.11.2026 r.). Bezpłatną pomoc prawną umówisz na https://zapisy-np.ms.gov.pl/.

Źródła