e-upadłości.pl
Poradnik

Umorzenie długów bez planu spłaty i warunkowe umorzenie – kiedy sąd się zgodzi

Stan prawny na 11 listopada 2026

Umorzenie długów bez planu spłaty dotyczy osób, które trwale nie mogą nic spłacać. Obok planu spłaty i warunkowego umorzenia to jedna z trzech dróg zakończenia upadłości (stan prawny na 11.11.2026, Prawo upadłościowe – PU).

Najważniejsze w skrócie

  • Sąd wybiera drogę dopiero po likwidacji majątku, na podstawie informacji syndyka.
  • Bez planu: gdy niezdolność do spłat jest oczywista i trwała.
  • Warunkowo: gdy niezdolność nie jest trwała – długi znikają po 5 latach.
  • Alimentów, grzywien i zatajonych długów nie umorzy żadna droga.

Sprawdź w 7 pytaniach, czy możemy pomóc

Trzy drogi – porównanie

Plan spłaty Umorzenie bez planu Warunkowe umorzenie
Kiedy Możesz spłacać część długów Trwała, oczywista niezdolność do spłat Niezdolność do spłat, ale nie trwała
Podstawa art. 49115 PU art. 49116 ust. 1 PU art. 49116 ust. 2a PU
Raty Tak, zwykle maks. 36 mies.; 36–84 mies. przy umyślnym lub rażąco niedbałym zadłużeniu Nie (najwyżej podział środków z masy) Nie
Obowiązki Sprawozdanie do końca kwietnia, zakaz czynności utrudniających plan Brak Przez 5 lat: sprawozdanie do końca kwietnia, zakaz czynności pogarszających sytuację
Kiedy długi znikają Po wykonaniu planu Od razu, postanowieniem sądu Automatycznie po 5 latach
Ryzyko Uchylenie planu (art. 49120 PU) — Uchylenie umorzenia (art. 49116 ust. 2g–2h PU)

O wysokości rat: Plan spłaty wierzycieli.

Kiedy sąd decyduje

  • Po terminie na zgłoszenia wierzytelności i likwidacji majątku syndyk składa projekt planu albo informację o przesłankach umorzenia (art. 49114 PU).
  • Ty i wierzyciele macie 14 dni na uwagi.
  • Nikt nie zgłosił wierzytelności? Sąd umarza bez planu – chyba że zostały niespłacone koszty postępowania lub inne zobowiązania masy.

Umorzenie bez planu – szczegóły

  • Nie wystarczy niski dochód czy utrata pracy – sytuacja musi być trwała.
  • Przykład z poradnika MS: samotna osoba z mniej więcej minimalną emeryturą. To nie gwarancja – sąd ocenia indywidualnie.
  • Są środki w masie? Sąd dzieli tylko je, resztę umarza. Ty nie płacisz rat.
  • Koszty postępowania ponosi Skarb Państwa – nie zwracasz ich. Zob. Ile kosztuje upadłość.

Warunkowe umorzenie – szczegóły

  • Warunek: przez 5 lat nikt nie złoży wniosku o plan spłaty z powodu ustania Twojej niezdolności.
  • Przez ten czas wierzyciele nie mogą prowadzić egzekucji starych długów (poza nieumarzalnymi).
  • Sprawozdanie co roku do końca kwietnia, z kopią zeznania podatkowego.
  • Brak sprawozdania, nieprawda, zakazana czynność, ukrycie majątku → uchylenie, długi zostają. Zob. Najczęstsze błędy.
  • Po 5 latach umorzenie następuje samo; na wniosek sąd potwierdzi datę.
  • Okres warunkowego umorzenia nie wlicza się do ewentualnego późniejszego planu.

Kiedy sąd odmówi umorzenia (art. 49114a PU)

  • Celowo doprowadziłeś do niewypłacalności lub ją pogłębiłeś (np. trwonienie majątku).
  • W ostatnich 10 latach miałeś upadłość z umorzeniem długów.
  • Wyjątek: względy słuszności lub humanitarne – opisz sądowi chorobę, sytuację rodzinną.
  • Przy odmowie środki z masy są dzielone, ale długi zostają.
  • Umyślność lub rażące niedbalstwo (nie celowość) → nie odmowa, lecz plan 36–84 mies.

Długi, których nie da się umorzyć

Art. 49121 ust. 2 PU (stosowany też do art. 49116):

  • alimenty;
  • renty odszkodowawcze (choroba, kalectwo, śmierć);
  • grzywny, nawiązki, świadczenia pieniężne orzeczone przez sąd;
  • naprawienie szkody i zadośćuczynienie orzeczone przez sąd, w tym z przestępstwa lub wykroczenia;
  • długi umyślnie zatajone, gdy wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu;
  • długi powstałe po ogłoszeniu upadłości.

Umorzenie nie zwalnia poręczycieli ani współdłużników. Zob. Upadłość a małżeństwo.

Jak zwiększyć szanse

  • Podaj pełne, prawdziwe dane we wniosku.
  • Współpracuj z syndykiem.
  • Nie zaciągaj nowych długów, gdy nie spłacasz starych.
  • Rzetelnie opisz zdrowie, rodzinę i pracę.

Cały proces: przewodnik po upadłości konsumenckiej.

FAQ

Czy muszę składać wniosek o umorzenie bez planu? Nie. Syndyk informuje sąd o przesłankach, a Ty masz 14 dni na uwagi.

Co, jeśli zapomnę o sprawozdaniu przy warunkowym umorzeniu? Sąd może uchylić umorzenie i długi zostaną.

Czy umorzenie obejmie zaległe alimenty? Nie, alimentów nie da się umorzyć.

Artykuł nie jest poradą prawną (stan na 11.11.2026 r.). Bezpłatną pomoc prawną umówisz na zapisy-np.ms.gov.pl.

Źródła