e-upadłości.pl
Poradnik

Plan spłaty wierzycieli: jak sąd liczy ratę i ile trwa

Stan prawny na 11 listopada 2026

Plan spłaty w upadłości konsumenckiej to okres, w którym co miesiąc oddajesz wierzycielom część dochodu, a potem sąd umarza resztę długów. Stan prawny: 11 listopada 2026 r.

Najważniejsze w skrócie

  • Projekt planu przygotowuje syndyk; masz 14 dni na uwagi.
  • Standardowo do 36 miesięcy, przy winie dłużnika 36–84 miesiące.
  • Ratę sąd ustala według możliwości zarobkowych, nie tylko faktycznych zarobków.
  • Sprawozdanie roczne składasz do końca kwietnia.
  • Wykonany plan = umorzenie; uchylony plan = brak umorzenia.

Sprawdź w 7 pytaniach, czy możemy pomóc

Jak powstaje plan

  • Po likwidacji majątku syndyk składa projekt planu albo wniosek o odmowę umorzenia lub umorzenie bez planu (art. 49114 PU).
  • Ty i wierzyciele macie 14 dni na uwagi. Jeśli rata jest za wysoka, pokaż wtedy rzeczywiste wydatki.
  • Gdy nikt nie zgłosił wierzytelności, sąd umarza długi bez planu (chyba że zostały niezapłacone koszty pokryte przez Skarb Państwa).
  • W postanowieniu sąd wskazuje: wierzycieli w planie, podział masy, czy zawiniłeś niewypłacalność, ratę i czas spłaty.
  • Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Ile trwa plan spłaty

Sytuacja Maksymalna długość Podstawa
Typowa sprawa do 36 miesięcy art. 49115 ust. 1 pkt 4 PU
Niewypłacalność umyślna lub z rażącego niedbalstwa 36–84 miesiące art. 49115 ust. 1a PU
Plan pokrywa min. 70% wierzytelności do 1 roku art. 49115 ust. 1b PU
Plan pokrywa min. 50% wierzytelności do 2 lat art. 49115 ust. 1c PU
  • Okres od 6 miesięcy po ogłoszeniu upadłości do ustalenia planu zalicza się na poczet planu.
  • Nie zalicza się go, jeśli nie spłaciłbyś w całości kosztów pokrytych przez Skarb Państwa.
  • Przykład winy: branie kolejnych pożyczek, gdy wiadomo, że nie da się ich spłacić. Zobacz najczęstsze błędy.

Jak sąd ustala ratę

Ustawa nie podaje wzoru ani kwoty. Sąd nie jest związany propozycjami stron i bierze pod uwagę (art. 49115 ust. 4 PU):

  • możliwości zarobkowe (także potencjalne, gdy zarobki są zaniżone),
  • koszty utrzymania Twoje i bliskich, potrzeby mieszkaniowe,
  • wysokość długów i to, ile wierzyciele już odzyskali.

Praktycznie:

  • Zbierz dokumenty stałych wydatków: czynsz, media, leki, dojazdy, dzieci.
  • Rezygnacja z pracy nie obniży raty.
  • Rata nie musi pokryć całego długu.
  • Przy oczywistej, trwałej niemożności płacenia (np. samotny emeryt z minimalną emeryturą) sąd umarza długi bez planu. Gdy niemożność nie jest trwała: warunkowe umorzenie na 5 lat. Więcej: umorzenie długów.

Twoje obowiązki: checklista

  • Płać raty w terminie.
  • Do 30 kwietnia złóż sprawozdanie za poprzedni rok: dochody, wpłaty, majątek powyżej przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, kopia PIT (art. 49118 ust. 3 PU).
  • Nie zatajaj dochodów ani majątku.
  • Bez zgody sądu nie rób nic, co pogorszy zdolność spłaty (art. 49118 ust. 1–2 PU).
  • Problemy z płaceniem zgłaszaj od razu wnioskiem o zmianę planu.

W trakcie planu:

  • Komornik nie może ściągać długów sprzed planu, poza nieumarzalnymi (np. alimenty).
  • Poręczyciele i współdłużnicy nadal odpowiadają.

Zmiana planu

Sytuacja Co może zrobić sąd
Nie dajesz rady płacić Zmienić plan, przedłużyć max o 18 miesięcy
Trwała niemożność płacenia z przyczyn niezależnych (np. ciężka choroba) Uchylić plan i umorzyć resztę długów
Istotna poprawa sytuacji z innych przyczyn niż wyższa pensja (np. spadek) Zmienić plan na wniosek wierzyciela lub Twój

Uchylenie planu

Sąd uchyla plan (art. 49120 PU), gdy:

  • nie wykonujesz go (chyba że naruszenie jest nieistotne albo przemawiają za tym względy słuszności lub humanitarne),
  • nie złożysz sprawozdania lub zatajasz w nim dochody czy majątek,
  • dokonasz zakazanej czynności bez zgody sądu,
  • ukrywasz majątek.

Skutek: długi nie zostaną umorzone.

Po wykonaniu planu

  • Sąd stwierdza wykonanie planu i umarza niezaspokojone długi sprzed upadłości (art. 49121 PU).
  • Nie umarza się m.in.: alimentów, rent odszkodowawczych, grzywien, obowiązku naprawienia szkody i zadośćuczynienia, nawiązek, długów umyślnie zatajonych.
  • Długi zaciągnięte po ogłoszeniu upadłości nie są objęte postępowaniem. Zobacz co zostaje po upadłości.

Całą ścieżkę opisuje przewodnik po upadłości konsumenckiej.

FAQ

Ile wynosi minimalna rata? Ustawa jej nie określa. Sąd ustala ratę indywidualnie.

Co jeśli stracę pracę? Złóż wniosek o zmianę planu; sąd może go wydłużyć o max 18 miesięcy, a przy trwałej niemożności płacenia umorzyć resztę.

Czy podwyżka podniesie ratę? Nie. Zmiana planu wchodzi w grę przy poprawie sytuacji z innych przyczyn niż wzrost pensji.

Artykuł nie jest poradą prawną. Opisuje stan prawny na 11 listopada 2026 r. Możesz skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej: zapisy-np.ms.gov.pl.

Źródła